برگردان

بحث بر سر خط فارسی و معایب آن بحثی پردامنه و ریشه‌دار است. از جنبه‌های زیادی خط فارسی مورد انتقاد قرار کرفته است. قصد من بررسی تمام این مباحث نیست، تنها دو نکته را در اینجا مایلم مطرح کنم.
- یکی از ایراداتی که به خط فارسی گرفته می‌شود این است که چرا مانند خط لاتین که برای زبان انگلیسی استفاده می‌شود برای حرکات (یا واک‌دارها معادل vowels) علامتی وجود ندارد یا اگر وجود دارد ضروری نیست و اغلب نوشته نمی‌شود و خواندن آن را با دشواری روبرو می‌کند. حال آن که گرچه برخی اصوات واک‌دار و بی‌واک در زبان انگلیسی با حروفی نمایش داده می‌شوند، اما این بدین معنا نیست که برای هر صدای واک‌داری یک معادل وجود دارد و از روی نمایش این حروف می‌توان آن‌ها را خواند. برای مثال با دیدن حرف a یا o مشخص نیست که دقیقاً چه چیزی باید خوانده شود. برای پی بردن به تلفظ کلمات انگلیسی باید به جای نمایش حروف اصلی کلمه به نمایش فونتیک آن که دقیقاً نشان می‌دهد چگونه باید تلفظ شود رجوع شود. متأسفانه بر اساس همین سوء تفاهم در کتاب «انگلیسی در سفر» قواعدی برای تلفظ کلمات وضع شده است، حتا بعضی از نمونه‌هایی هم که ذکر شده است اشتباه است و برای همان نمونه‌ها هم نویسنده زحمت مراجعه به نمایش فونتیک کلمات در فرهنگ لغات را به خود نداده است. گرچه در زبان فارسی عدم نمایش مصوت‌ها مشکل‌ساز است، اما زبان انگلیسی هم این مشکل را هنوز حل نکرده است. در هر دو زبان برای دانستن تلفظ درست کلمات باید جداگانه به فرهنگ لغاتی که فونتیک کلمات را ارائه کرده است رجوع کرد.
- ایراد بسیار شایع دیگری که بر خط زبان فارسی گرفته می‌شود این است که برای برخی از صداها چند حرف وجود دارد مثلاً (ز ذ ض ظ) و عده‌ای پیشنهاد داده‌اند که به جای همه‌ی این حرف‌های یک حرف مثلاً (ز) گذاشته شود. در مواردی که تغییر حروف باعث تغییر معنی نشود و در واقع حالت جدید دارای معنی نباشد شاید استفاده از یک حرف به جای همه‌ی معادل‌ها ایرادی نداشته باشد. اما در مواردی که حالت‌های مختلف، معناهای متفاوتی تولید می‌کند، یکی کردن این حروف باعث ایجاد مشکلاتی خواهد شد مثلاً در (الم و علم) در واقع در چنین مواقعی یکسان نبودن این حروف (الف و ع) باعث روشن شدن معنی آن‌ها می‌شود و نه تنها ایراد خط محسوب نمی‌شود بلکه در این گونه موارد خط به زبان کمک می‌کند تا مفاهیم دقیق‌تر منتقل شود. برای این که به طور کلی این ویژگی خط فارسی (که برای یک صدا چند حرف وجود دارد) برطرف شود قبل از این که خط اصلاح شود باید زبان اصلاح شود و برای کلمات مشابه باید فکری کرد یا معادلی پیدا کرد. البته در همه‌ی زبان‌ها کلماتی با تلفط و املای مشابه و معنای متفاوت وجود دارد، اما اگر قرار باشد در زبان فارسی از میان حروف با تلفظ یک‌سان یکی انتخاب شود، و به طور کلی بقیه حذف شوند، شمار این گونه کلمات بسیار زیاد خواهد شد. در هر صورت این ایراد به زبان فارسی وارد است نه به خط فارسی.