روزانه

سه شنبه ۱۷ آبان ۹۰

امروز متوجه شدم که مبلغ نه چندان قابل توجهی از حسابم کم شده است. سعی کردم از اینترنت بانک اطلاعات حسابم را بگیرم که نشد. بالاخره با یک کم فشار آوردن به حافظه و رجوع به پیامک‌های بانک متوجه شدم در خریدی که هفته پیش داشتم فروشنده محترم یک صفر بیشتر فشار داده و ده برابر قیمت را از حساب حقیر کم کرده است. من هم طبق معمول اصلاً قبض را نگاه نکرده بودم. کارت بانک و کارت شناسایی را برداشتم و راه افتادم به طرف مغازه که خیلی هم دور نبود. داشتم فکر می‌کردم این کار فروشنده‌ای که خیلی هم صمیمی و مهربان به نظر می‌رسید عمدی بوده یا سهوی؟ اگر حرفم را قبول نکند، این رسیدهای بانکی واقعاً به‌درد می‌خورد. اگر کلاً بزند زیرش که من را اصلاً تا به حال ندیده و بخواهم شکایت کنم، هزینه‌های دادگاه آیا بیشتر از مبلغ مابه‌التفاوت نخواهد شد؟ اصلاً برای این مبلغ پرونده تشکیل می‌شود؟ با ناامیدی کامل وارد مغازه شدم، دیدم فروشنده قبلی نیست و یک زن جای او نشسته است. دیگر کاملاً امیدم را از دست دادم خب حق دارد بگوید که من اصلاً شما را نمی‌شناسم. رفتم جلو و گفتم «خانم من هفته پیش از شما خرید کردم ...» هنوز صحبت من تمام نشده بود که گفت «... حسابتان اشتباه شده بود ...» گفتم «بله برای همین آمدم اینجا...» بنده خدا توضیح داد که شوهرش تازه متوجه این اشتباه شده و خیلی دنبال من گشته است و قرار بوده امروز از بانک شماره تلفنم را بگیرد و پول را برگرداند. خوشبختانه بعدازظهر پول را به حسابم ریخت.

حالا به این موضوع فکر می‌کنم من که هیچ‌وقت بدبین نبوده‌ام چرا این قدر بدبین شده‌ام. چند روز پیش مطلبی درباره اختلاس بزرگ دیدم و با دیگران در میان گذاشتم، واکنش یکی از دوستان غربت‌نشین این بود که آن‌جا که دزدی طبیعی است باید ایشان را تشویق کرد که در میان این همه دزد توانسته‌است قد علم کند! من هاج و واج مانده بودم که چه چیزی باید بگویم. اگر بگویم که این طور نیست قاعدتاً به تعصب و ملی‌گرایی متهم خواهم شد و این که می‌خواهم خودم را هم انسان درستکاری جلوه بدهم. متأسفانه بدگویی از مردم و خلقیات‌شان به ژست روشنفکری بدل شده است. جالب است که برخی از افرادی که دائم دم از بی‌فرهنگ بودن مردم می‌زنند فعال سیاسی هستند و به دنبال مردم‌سالاری. اگر مردم این‌قدر نفرت‌انگیزند چرا باید برای آن‌ها مبارزه کرد و هزینه پرداخت؟ تازه اگر مردم‌سالاری حاکم شود، برآیند یک مجموعه فاسد قاعدتاً چیزی جز فساد بیشتر نخواهد بود. حالا که با نگرانی کم‌تری فکر می‌کنم احساس می‌کنم واکنش فروشنده دور از انتظار نبوده، قریب به اتفاق فروشندگان چنین برخوردی خواهند داشت و شاید اصلاً به این موضوع فکر هم نکنند که چطور می‌توان این پول را بالا کشید.


سه شنبه ۱۶ شهریور ۸۹

مدتی است با روزنامه شرق همکاری می‌کنم و صفحه‌ای به نام کافی‌نت را آماده می‌کنم که مربوط به اینترنت و معرفی سایت‌های مفید است. اخیراً سایت شرق دوباره راه‌اندازی شده است و مطالب روزنامه را روی سایت قرار داده‌اند، من سعی می‌کنم به زودی مطالب صفحه کافی‌نت را در این‌جا قرار بدهم.
کتاب دوم من که البته در حقیقت کتاب اول من بود مجوز انتشار دریافت کرد. از این حیث می‌گویم کتاب اول که قبل از کتاب منطق ترجمه آن را تمام کرده بودم اما مجوز انتشار آن با مشکل مواجه شد. این کتاب هم از همان مجموعه قدم اول شیرازه است با نام «اندیشه‌های شرق دور» که در حقیقت همان «فلسفه شرق» است. به زودی این کتاب که مربوط به اندیشه‌های کهن کشورهای هند و چین است منتشر خواهد شد.
سایت شیرازه هم راه‌اندازی شده است، البته هنوز معرفی کتاب‌ها به طور کامل در سایت قرار نگرفته است اما جلد کتاب‌ها و مشخصات شناسنامه‌ای تمام کتاب‌ها هست.


معرفی

گفتگو 53

جمهوری مهاباد
192 صفحه/ 1500 تومان

حدود 150 صفحه از 190 صفحه‌ی آخرین شماره‌ی گفتگو به موضوع ویژه‌ی این شماره «جمهوری مهاباد» اختصاص یافته است. کاوه بیات علاوه بر «باب گفتگو» مقاله‌ی تاریخی و خواندنی «ارومیه و تحرکات کمیته نجات» را نوشته است. احسان هوشمند «سال‌های آشوب» را بررسی کرده است و مجتبی برزویی مقاله‌ی «مکریان و اندیشه‌ی ایران» و محمد حسین خسروپناه مقاله‌ی «حزب توده‌ی ایران و تحولات کردستان» را نوشته است. «جمهوری مهاباد» و «کردها و فرقه‌ی دموکرات آذبایجان» عنوان دو یادداشت ترجمه‌ی شده‌ی این شماره است که هر کدام بخشی از یک کتاب جداگانه است. در بخش روزنامه این شماره این یادداشت‌ها آمده است: «لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها، قطع عضو بدون بیهوشی» - «نود؛ نمایش تضاد شیشه و سنگ» - «ترک‌ها و دولت سایه‌ی آن‌ها». در بخش کتاب‌خانه نیز چندین کتاب معرفی شده است.
در انتهای باب گفتگوی این شماره آمده است «مدارا و اعتدال را از ویژگی‌های اصلی فرهنگ ایران برشمرده‌اند و حد واسطی که در بسیاری از اوقات مانع از پیشامد گسست‌هایی جدی در فاصله‌ی فرازها و نشیب‌های معمول این سرزمین بوده است. این شماره نیز به رغم تمامی دل‌تنگی‌ها صرفاً با این امید منتشر می‌شود که شاید اعاده‌ی میزانی از اعتدال و مدارا، بار دیگر کارساز شده، تفاوت دیدگاه‌ها - حال در هر زمینه‌ای که باشند - از تنها مجرای معقول و میسر، یعنی از طریق طرح و بیان آزادانه، امکان حل و فصل یابند.»


نقد ادبی و دموکراسی

حسین پاینده
نبلوفر/ 1385
288 ص / 2800 تومان

این کتاب مجموعه‌ی مقالات (یا به قول خودشان جستارهای) حسین پاینده درباره‌ی نظریه و نقد ادبی جدید است. از مقالات این کتاب: مرگ مؤلف در نظریه‌های ادبی - ملاحظاتی درباره‌ی چشم‌انداز جهانی شدن ادبیات معاصر ایران - داستانگ و توانمندی آن برای نقد فرهنگ - شیوه‌های جدید نقد ادبی: مطالعات فرهنگی - فروید و نقد ادبی - نقد ادبی و دموکراسی - بررسی مصداق‌های سرقت ادبی در کتاب نظریه‌های نقد ادبی معاصر.
در پایان «نقد ادبی و دموکراسی» آمده است: «نقد ادبی را نمی‌توان به سهولت تدریس کرد زیرا مخاطبان ما هنوز به آن درجه از خودآگاهیِ فرهنگی و سیاسی نرسیده‌اند که دموکراسی را به عنصری ساختاری در تفکر بدل کنند. اندیشه‌ی استبدادطلب، تکثر نظریه‌های نقد ادبی را برنمی‌تابد. ذهنیتی که اندیشیدن و استدلال کردن را فعالیتی تفویض‌پذیر می‌داند، هرگر نمی‌تواند در حوزه‌ای خوش بدرخشد که تفکر و اقامه‌ی دلیل از ملزومات اجتناب‌ناپذیر آن هستند. نقد ادبی مستلزم باور داشتن به دموکراسی و منوط به درک این موضوع است که ...»


گفتگو 51

پروژه‌ی مشروطیت
خرداد 87
152ص/ 1500 تومان

آخرین شماره‌ی گفتگو به موضوع انقلاب مشروطه اختصاص داده شده است، سردبیر این شماره تورج اتابکی است و در باب گفتگو می‌گوید: «در تاریخ معاصر ایران هیچ رویدادی را سراغ نداریم که هم‌سنگ نهضت مشروطیت اسیر کج‌فهمی‌ها و خطااندیشی‌های تاریخی اهل قلم و سیاست شده باشد. عمده دلیل این کج‌فهمی و خطااندیشی نقش چشم‌گیری است که نهضت مشروطیت در صد سال گذشته در شکل دادن به فرهنگ سیاسی ایران داشته است. از همین رو تاریخ‌نگاری مشروطیت عمدتاً نه در بستر روح تاریخ زمان وقوع آن که از منظر زمانه‌ای دیگر و در چارچوب تنگ مأنوسات عقدیتی-سیاسی که گاه مغایر با روح مشروطیت و اهداف آن قرار دارد، رقم خورده است.» علاوه بر این در این شماره در زمینه‌ی مشروطیت کاوه بیات «پروگرام مشروطه»، نگین نبوی «خوانندگان، مطبوعات و فضای عمومی»، تورج اتابکی «مشروطه‌خواهان بدون مرز...»، علی قیصری «مفاهیم و نهادهای حقوق اساسی در ایران...» را نوشته‌اند. در بخش‌ کتابخانه این شماره نیز کتاب‌های مربوط به مشروطیت بررسی شده است و در بخش روزنامه به ماسئلی چون «فتل بی‌نظیر بوتو»، «خصوصی‌سازی» اشاره شده است.
سایت گفتگو


با بهره‌گیری از
Movable Type Pro 4.31-en
پنجشنبه ۱ شهریور ۸۶

ایران و بمب اتمی

ایمانوئل والرشتاین

عمده‌ی بحث‌ها در مورد برنامه‌ی هسته‌ای ایران کاملاً هیستریک است. از جمله اظهارات سناتور جان مک‌کین در ماه فوریه: «تنها یک چیز بدتر از حمله‌ی نظامی وجود دارد و آن هم ایرانِ مسلح به سلاح اتمی است.» هر کسی وسوسه می‌شود که با عبارت شکسپیر به آن پاسخ بدهد: «هیاهوی بسیار بر سر هیچ» با این تفاوت که در اینجا «هیاهو» به شدت زیاد است و به نظر می‌رسد برخی از مقامات عالی‌رتبه به حمله‌ی نظامی علیه ایران برای جلوگیری از دست‌یابی ایران به سلاح هسته‌ای می‌اندیشند. بنابراین باید بپرسیم که این موضوع چرا این قدر مهم است و برای چه کسانی اهمیت دارد؟
نخست، چرا باید گمان کنیم که اگر فردا ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند، فاجعه است؟ امروز ده کشور سلاح هسته‌ای دارند: ایالات متحد، بریتانیا، روسیه، فرانسه، چین، اسرائیل، هند، پاکستان و کره شمالی. اگر ایران دهمین کشور باشد، چه می‌شود؟ ایران چه کسی را تهدید می‌کند؟ کدام کشور را بمباران می‌کند؟ در حال حاضر هیچ‌گونه نشانه‌ای از تمایل ایران به حمله‌ی نظامی وجود ندارد. بی‌شک، محمود احمدی‌نژاد رییس‌جمهور کنونی ایران جملات شدیداً خصمانه‌ای را علیه اسرائیل به زبان آورده است. اما آیا کسی گمان می‌کند که ایران می‌خواهد اسرائیل را بمباران کند، یا اصلاً در آینده‌ای نزدیک چنین توانی را به دست خواهد آورد؟ حرف و عمل دو چیز کاملاً متفاوتند.
اگر ایران نمی‌خواهد از بمب استفاده کند، پس چرا می‌خواهد به آن دست پیدا کند؟ دلایل روشنی وجود دارد. تمام کشور‌های دارای سلاح هسته‌ای، به جز یک کشور، می‌توانند ایران را هدف بگیرند. دولت ایران باید خیلی بی‌تجربه باشد که احساس نگرانی نکند. علاوه براین، از سیاست امریکا در پنج سال گذشته هم باید درس گرفته باشند: ایالات متحد به عراق حمله کرد، اما به کره‌ی شمالی حمله نکرد، بزرگ‌ترین تفاوت این دو کشور این بود که عراق بمب هسته‌ای نداشت، اما کره‌ی شمالی داشت.
دومین دلیلِ واضح، ناسیونالیسم ایرانی است. نباید فراموش کنیم که اتمی شدن ایران فقط آرزوی رییس‌جمهور جدید ایران نبوده است و به پیش از انقلاب، به زمان شاه، بازمی‌گردد. بدیهی است که قدرت متوسطی مثل ایران اکنون با عضویت در باشگاه هسته‌ای می‌تواند قدرت ژئوپولتیک خودش را ارتقا بدهد. ایران هم مثل همه‌ی کشورها منافع ملی خودش را دارد و دوست دارد نقش اصلی را در منطقه بازی کند.
اما آیا این موضوع به تنهایی می‌تواند صلح جهانی یا منطقه‌ای را به خطر بیندازد؟ زمانی که اتحاد شوروی نخستین انفجار اتمی‌اش را در سال 1949 انجام داد، نگرانی‌های جهان غرب بسیار عمیق بود. با نگاهی به گذشته آشکار می‌شود که تنها عاملی که مهم‌ترین نقش را در جلوگیری از جنگ میان ایالات متحد و اتحاد شوروی، از سال 1949 تا فروپاشی شوروی، بازی کرد، این بود که هر دو کشور سلاح اتمی داشتند. با وجود تمام تنش‌های شدید موجود میان دو کشور از دیوار برلین و بحران به اصطلاح موشکی کوبا تا جنگ در افغانستان، ترس از تخریب متقابل مانع از به‌کارگیریِ سلاح اتمی شد. مسلح بودن دو کشور هند و پاکستان به سلاح اتمی، مانع بسیار قدرتمندی برای جلوگیری از جنگ بر سر کشمیر است.
چه دلیلی وجود دارد که توازن وحشت در خاورمیانه به همین خوبی عمل نکند؟ چرا سلاح اتمی داشتن ایران به جای ]خلع سلاح آن[، نتواند به عنوان عاملی برای برقراری صلح در خاورمیانه عمل کند؟ تنها پاسخی که مطرح شده است، این است که ایران به اندازه کافی «معقول» نیست که از به کار گرفتن سلاح اتمی بپرهیزد. رژیم کنونی ایران دست کم از دولت بوش معقول‌تر است و گفتارش نیز کم‌تر جنگ‌جویانه است.
پس چرا همه این قدر نگران شده‌اند؟ هنری کیسینجر بیش از یک سال پیش این موضوع را در نیویورک‌تایمز اعلام کرد و اخیراً‌ نیز توماس فریدمن آن را تکرار کرده است. پرواضح است که به محض دست‌یابی ایران به سلاح اتمی مانع برداشته می‌شود و دست کم 10 تا 15 کشور شتاب‌زده خواهند کوشید که آن‌ها هم به سلاح اتمی دست پیدا کنند. متقاضیان مشخصی وجود دارد: کره جنوبی، ژاپن، تایوان، اندونزی، مصر، عراق (بله عراق!) افریقای جنوبی، برزیل، آرژانتین و عمده‌ی کشورهای اروپایی. در سال 2015 احتمالاً 25 کشور قدرت هسته‌ای خواهند داشت.
آیا این وضع خطرناک است؟ البته که هست، چون همواره دیوانه‌هایی گروهی یا فردی پیدا می‌شوند که به دکمه‌هایی دست پیدا کنند که فقط لازم باشد فشار بدهند ]تا فاجعه رخ بدهد[. اما در حال حاضر هم، این افراد یا گروه‌های دیوانه در کشورهای هسته‌ای پیدا می‌شوند و من شخصاً گمان نمی‌کنم که تا 15 سال دیگر بیشتر شوند. خلع سلاح هسته‌ای هدفی فوری است، اما نه فقط برای بخشی از دنیا، بلکه برای همه.
ایالات متحد بدین خاطر تا این حد به برنامه‌ی سلاح‌های هسته‌ای ایران حساس است که گسترش سلاح‌های هسته‌ای در میان کشورهای به اصصلاح متوسط به وضوح از قدرت نظامی ایالات متحد می‌کاهد. اما این موضوع بدین معنا نیست که صلح جهانی به خطر می‌افتد. آیا ما باید نگران حمله‌ی نظامی امریکا یا اسرائیل به ایران باشیم؟ حقیقتاً نه. زیرا قدرت نظامی ایالات متحد اکنون در حدی نیست که به یک حمله‌ی نظامی دست بزند، رژیم عراق هم از این حمله پشتیبانی نخواهد کرد، اسرائیل هم به تنهایی نمی‌تواند کاری بکند.
پس، هیاهوی بسیار بر سر هیچ.


دانش و عقلانیت<<|| صفحه اصلی ||>>آیا اسکیموها همسران‌شان را در اختیار دیگران می‌گذارند؟


سخن

بهار آمد گل و نسرین نیاورد
نسیمی بوی فروردین نیاورد
پرستو آمد و از گل خبر نیست
چرا گل با پرستو همسفر نیست
چه افتاد این گلستان را ، چه افتاد
که آیین بهاران رفتش از یاد؟
چرا مینالد ابر برق در چشم؟
چه میگرید چنین زار از سر خشم؟
چرا خون میچکد از شاخه گل؟
چه پیش آمد؟ کجا شد بانگ بلبل؟
چه دردست این؟ چه دردست این؟ چه دردست؟
که در گلزار ما این فتنه کرده است؟
چرا در هر نسیمی بوی خون است؟
چرا زلف بنفشه سرنگون است؟
چرا سربرده نرگس در گریبان؟
چرا بنشسته قمری چون غریبان؟
چرا پروانگان را پر شکسته است؟
چرا هر گوشه گرد غم نشسته است؟
چرا مطرب نمیخواند سرودی؟
چرا ساقی نمیگوید درودی؟
چه آفت راه این هامون گرفتست؟
چه دشت است این که خاکش خون گرفتست؟
چرا خورشید فروردین فرو خفت؟
بهار آمد؟ گل نوروز نشکفت
مگر خورشید و گل را کس چه گفتست؟
که این لب بسته و آن رخ نهفتست؟
مگر دارد بهار نورسیده
دل و جانی چو ما ، در خون کشیده
مگر گل نوعروس شوی مرده است؟
که روی از سوگ و غم در پرده برده است؟
مگر خورشید را پاس زمین است؟
که از خون شهیدان شرمگین است؟
بهارا تلخ منشین ! خیز و پیش آی
گره وا کن ز ابرو ، چهره بگشای
بهارا خیز و زان ابر سبکرو
بزن آبی بروی سبزه نو
سرو رویی به سرو و یاسمن بخش
نوایی نو به مرغان چمن بخش
بر آر از آستین دست گل افشان
گلی بر دامن این سبزه بنشان
گریبان چاک شد از ناشکیبان
برون آور گل از چاک گریبان
نسیم صبحدم گو نرم برخیز
گل از خواب زمستانی برانگیز
بهارا ، بنگر این دشت مشوش
که میبارد بر آن باران آتش
بهارا ، بنگر این خاک بلا خیز
که شد هر خاربن چون دشنه خونریز
بهارا ، بنگر این صحرای غمناک
که هر سو کشته ای افتاده بر خاک
بهارا ، بنگر این کوه و در و دشت
که از خون جوانان لاله گون گشت
بهارا ، دامن افشان کن ز گلبن
مزار کشتگان را غرق گل کن
بهارا از گل و می آتشی ساز
پلاس درد و غم در آتش انداز
بهارا شور شیرینم برانگیز
شرار عشق دیرینم برانگیز
بهارا شور عشقم بیشتر کن
مرا با عشق او شیر و شکر کن
گهی چون جویبارم نغمه آموز
گهی چون آذرخشم رخ برافروز
مرا چون رعد و طوفان خشمگین کن
جهان از بانگ خشمم پر طنین کن
بهارا زنده مانی زندگی بخش
به فروردین ما فرخندگی بخش
هنوز اینجا جوانی دلنشین است
هنوز اینجا نفسها آتشین است
مبین کاین شاخه بشکسته ، خشک است
چو فردا بنگری پر بیدمشک است
مگو کاین سرزمینی شوره زار است
چو فردا در رسد ، رشک بهار است
بهارا باش کاین خون گل آلود
برآرد سرخ گل چون آتش از دود
برآید سرخ گل خواهی نخواهی
وگرنه خود صد خزان آرد تباهی
بهارا ، شاد بنشین ، شاد بخرام
بده کام گل و بستان ز گل کام
اگر خود عمر باشد ، سر برآریم
دل و جان در هوای هم گماریم
میان خون و آتش ره گشاییم
ازین موج و ازین طوفان برآییم
دگربارت چو بینم ، شاد بینم
سرت سبز و دلت آباد بینم
به نوروز دگر ، هنگام دیدار
به آیین دگر آیی پدیدار


هوشنگ ابتهاج

پیوندها

Creative Commons License
این سایت تحت لیسانس زیر است:
Creative Commons License