چند سالی است که دور باطل توهین به مقدسات از سوی برخی راستگرایان افراطی در غرب و تهدید و ارعاب از سوی اسلامگرایان تکرار میشود. پخش فیلم فتنه حلقهای دیگر از این دور باطل بود که مدتی پیش اتفاق افتاد. کارگردان این فیلم بیش از آن که یک هنرمند باشند سیاستمداری راستگراست و پیش از آن که اندیشهی ساخت چنین فلیم موهنی به ذهنش برسد، فتوای قتل او صادر شده بود. بخش عمدهی فیلم نیز شعارهایی است که بیشتر به کار سیاستمداران میآید تا فیلمسازان. عدم شناخت متقابل از یکدیگر و آگراندیسمان کردن واقعیتها باعث شده است که این دور همچنان بر سرعت خود بیفزاید. آیا راهی وجود دارد که بتوان این دور زجرآور و خطرناک را تمام کرد؟
غرب مدتهاست که قداستزدایی شده است، آزادی بیان جای آن را گرفته است. نه شخصیتی، نه اعتقادی، نه مذهبی و نه هیچ چیز دیگر در غرب مصون از انتقاد نیست. قداستها و باورهای هر کسی برای خودش قابل احترام است، نه برای دیگران. آنچه در غرب اهمیت دارد انسان است، ارزشهای هر کسی به خودش مربوط است، البته تا زمانی که به دیگران تعرضی نکند. از سوی دیگر در جوامع مذهبی شرق وضع دیگرگونه است. جهان اسلام، جهان قداستهاست. پیامبر و جانشینان وی در نگاه پیروان اسلام مقدسترین موجوداتند. از چون و چرایی برخی اعتقادات نمیتوان صحبت کرد. البته در محیطهایی خاص، با حضور متخصصان اسلام میتوان پرسشها یا شبههها را مطرح کرد، البته نه برای تحقیق و آزمون، بلکه برای ارشاد و کسب یقین. اعتقادات گاهی از انسانها ارزشی بالاتر مییابند.
ای برادر تو همه اندیشهای
مابقی خود استخوان و ریشهای
جان انسانها زمانی باارزش است که با ایمان عجین شده باشد. انسان بیایمان نزد برخی مؤمنان خر و خاشاکی بیش نیست و زدودن وی به پاکسازی جامعهی اسلامی کمک خواهد کرد.
این تفاوتها باعث میشود که درک متقابل سخت شود. انسان غربی نمیتواند درک کند که در جهان اسلام کسی حکم قتل دیگری را به خاطر توهین به مقدسات صادر کند. چون مقدسات را به رسمیت نمیشناسد و در عوض باارزشترین چیز نزد او جان آدمی است. مسلمان شرقی نیز نمیتوانند بپذیرد که روشنفکر غربی هر چه دلش میخواهد دربارهی مقدسات او به زبان بیاورد. آزادی بیان از نظر او در این گونه موارد توطئهای است برای نابودی مقدسات او. کسی که مقدسات را قبول ندارد و به آنها توهین میکند نزد او از دایرهی انسانیت خارج است.
مهم نیست که قضیه از کجا شروع بشود، اما وقتی شروع شد پایانی برایش متصور نیست. غربی به مقدسات شرقی توهین میکند، شرقی با تهدید و خشونت تلافی میکند، غربی این واکنش را دلیلی برای ادعای اولیهی خود میبینید و جسورتر از پیش ادامه میدهد و شرقی که اقدامات خود را مؤثر نمیبیند بر شدت واکنش خود میافزاید و همین طور این دور ادامه مییابد. سویهی تلخ ماجرا این است که در این میان عدهای از هر دو سو قربانی میشوند و ناامنی حاکم میشود.
بیگمان برای برونرفت از این دور ویرانگر باید از هر دو سو نیمنگاهی به ارزشهای یکدیگر بیندازند و برای زندگی مسالمتآمیز ملاحظاتی را فراتر از آزادی بیان و فراتر از دفاع از مقدسات در نظر بگیرند. آیا مسلمانان میتوانند اظهارات غربیها در مورد اسلام را نادیده بگیرند. این نادیده گرفتن و از کنار توهینها گذشتن اگر میسر باشد، میتواند ادعاهای ناسازگاری اسلام و غرب را بیاعتبار کند. برعکس واکنش خشونتآمیز و تهدید ادعاهای مخالفان اسلام را اثبات میکند. غرب هم اگر دست از سر مقدسات دیگران بردارد، از حق آزادی بیان خود به نفع زندگی مسالمتآمیز صرفنظر کند، این دور پایان خواهد یافت. مگر نه این است که انسانها باارزشند، آیا رنجش بیهودهی میلیونها انسان گرچه نقض ازادی بیان نباشد، اهمیت دیگری ندارد؟
***
این یادداشت در پنجره شماره 22 منتشر شده است.
نوشتههای مربوط:
- انتخاب با کیست؟
- توقیف مطبوعات راه فرار نیست
- با وبلاگنویسی طعم آزادی بیان را بچشید - گفتگو با امین ثابتی
- همجنسگرایی دینی
- بحث داغ بکارت و ازدواج در فرانسه
- جنگ علیه زنان
- دانشگاه از آن ماست
- سرکوب شادی و امید
- دربارهی شریعتی
- بدترین دشمن خودمان
- پایان سکولاریسم؟
- چامسکی، یهودی یا یهودستیز؟
- خود پیداست از زانوی تو
- زنان مسلمان در غرب قربانی میشوند
- تحکیم وحدت و بومرنگ سرکوب
- شریعتی و دموکراسی
- بیانیه نشریات دانشجویی دانشگاه سیستان و بلوچستان در محکومیت توقیف نشریه «قلم انجمن»
- حقوق زن ایرانی
- با شریعتی چه باید کرد؟
- فراتر از بحث مجازات اعدام
- حقّ مردن
- پایان انقلاب بوش
- پاسخهای گرگوری گاوس
- آیا دموکراسی در خاورمیانه ما را امنتر میکند؟
- سید قطب
- فیلتر شدن یا نشدن، مسأله این است
- جنگِ حجاب
- همجنسگرایی غیراخلاقی نیست
- حجاب سر و تراشیدن صورت
- دزدی معترضانه
- بیانیه تشکل ها و فعالان دانشجویی زاهدان
- کتاب مقدس
- تاریخ در پایان تاریخ
- دانشگاه قربانی سیاست
- نگران پاکستان باشید، نه ایران!
- پاسخ به یک مسیحی
- دیوارها و جهان
پیامها (2)
Anonymous | یکشنبه 8 اردیبهشت 87 ساعت 08:05 | IP: 194.225.82.3
در غرب آزادي بيان وجود دارد؟؟؟
________________________
پس کجا وجود دارد؟
علی قاضی زاده | شنبه 7 اردیبهشت 87 ساعت 15:47 | IP: 81.233.129.118
نگاه جالبی بود.