داشتن یك سایت و راهاندازی سایت شخصی عموماً مسالهای اسرارآمیز و پیچیده به نظر میرسد و داشتن یك سایت به معنای گذشتن از هفتخوان رستم است. اما با داشتن كمی آشنایی در مورد مفاهیم اینترنت مسیر كسب یك سایت خیلی هم صعبالعبور نیست و با صرف چند ساعت میتوان سایتی اختصاصی راه انداخت. سرویسهای رایگان وبلاگنویسی كار را برای كاربران اینترنت راحت كرده و بدون نیاز به هیچ مقدمهای یكراست شروع به انتشار مطالب میكنند. اگر كمی آشنایی با ثبت دامنه و درخواست میزبانی داشته باشید، داشتن سایت شخصی كه در آن محدودیتی برای بارگذاری انواع فایلها نباشد، دور از دسترس نیست. وبلاگ رایگان خوب است فقط گاهی باید برای گذاشتن عكس به سایت دیگری رجوع كنید و از عكسهای آن استفاده كنید و بدتر از همه اینكه سرویسدهنده وبلاگ ممكن است ناگهان خدماتش را قطع كند یا اینكه از مطالب وبلاگ خاصی خوشش نیاید و آن را حذف كند، بنابراین اگر اطلاعاتتان ارزشمند است، باید هرچه زودتر به فكر راهاندازی یك سایت اختصاصی باشید. در این یادداشت به برخی از مفاهیمی كه لازم است با آن آشنا شوید و نیز كارهایی كه باید انجام شود، اشارهای گذرا میشود تا اگر در فكر راه انداختن سایت هستید، سرنخهایی به دست آورید.
دامنه (Domain)
دامنه در حقیقت نام شما در اینترنت است كه باید اختصاصی باشد. این نام از دو بخش اصلی و پسوند تشكیل شده است. هویت اصلی سایت را نام سایت تعیین میكند و مانند پسوندهای فایلها در كامپیوتر، پسوند دامنه هم تا حدودی نوع سایت را مشخص میكند. البته رابطه پسوند با محتوای سایت كاملاً قراردادی است و ممكن است هیچ ارتباطی وجود نداشته باشد. دامنه com. معمولترین دامنه است و دامنههای net. (برای سایتهایی كه در زمینه شبكه و خدمات اینترنتی فعالیت میكنند) و org. (برای گروهها، سازمانها و جمعیتها) هم كاربرد زیادی دارند. برخی دیگر از پسوندها نشانگر ملیت سایت هستند مانند ir . كه مربوط به سایتهای ایرانی است. یك نام با پسوند مناسب برای سایتتان انتخاب كنید، سپس به سایتهایی كه اطلاعات مربوط به دامنهها را دارند رجوع كنید (مثل سایت checkdomain.com) و بررسی كنید كه دامنه مورد نظرتان اشغال شده یا آزاد است. در صورتی كه دامنه شما را پیش از این كسی ثبت نكرده باشد، از طریق یكی از شركتهای ثبت دامنه در داخل یا خارج از كشور میتوانید با كارتهای اعتباری نام مورد نظر را به مدت یك یا چند سال ثبت كنید.
میزبانی (Hosting)
با ثبت دامنه شما فقط نامتان را حفظ كردید و هنوز قادر نیستید اطلاعاتی بر روی اینترنت قرار دهید. برای راهاندازی سایت باید میزبانی برای فایلهایتان در اینترنت پیدا كنید. شركتهای گوناگونی در اینترنت چه در داخل و در خارج از كشور خدمات میزبانی را برای كاربران انجام میدهند. علاوه بر دوره زمانی، نرخ میزبانی سایتها به دو عامل بستگی دارد؛ یكی حجم كل فایلها و دیگری میزان تبادل اطلاعات سایت با بینندگان كه بستگی مستقیم به میزان بازدید از سایت دارد. بسته به نوع اطلاعاتی كه قرار است در سایت بگذارید، باید یكی از بستههای میزبانی را انتخاب كنید. در ابتدا بهتر است كمهزینهترین بسته را انتخاب كنید. تا مرحلهای كه سایت شما بیننده زیادی پیدا كند معمولاً زمان زیادی لازم است، بنابراین بهتر است صرفهجویی كنید. البته به خاطر داشته باشید كه اگر ناگهان بازدید از سایت شما رشد زیادی داشته باشد و از بسته میزبانی فراتر رود، معمولاً شركت میزبان سایت شما را از دسترس خارج خواهد كرد تا هزینههای اضافی را بپردازید.
مدیریت فایلها
بعد از آنكه شما دامنه و میزبانی سایت را ایجاد كردید، با استفاده از حساب كاربری كه شركت میزبان به شما خواهد داد و معمولاً اطلاعات آن را به ایمیل شما ارسال میكند، شما به سایتتان دسترسی كامل خواهید داشت. این دسترسی معمولاً به دو شكل صورت میگیرد؛ با نرمافزاری كه سرور میزبان در اختیار شما میگذارد، به فایلها دسترسی دارید و از سوی دیگر با ارتباط FTP میتوانید با سایت تبادل اطلاعات كنید. برای هر حالتی نام كاربری و كلمه عبور خاص خودش را شركت میزبان در اختیار شما میگذارد. در حالت FTP سایت شما جزیی از كامپیوتر شخصی شما میشود و همان طور كه در درایوهای كامپیوترتان فایلها را جابهجا میكنید، میتوانید با فایلهای روی سایت كار كنید. برای جابهجا كردن تعداد زیاد فایلها این روش مفیدتر است، اما خطر اینگونه دسترسی این است كه ممكن است برخی از فایلهای حیاتی سایت را سهواً پاك كنید. برای این ارتباط هم میتوانید از طریق آدرس ftp:// دامنه وارد شوید و هم اینكه از نرمافزاری خاص FTP (مثل cuteftp یا filezila) استفاده كنید.
ایمیلهای اختصاصی
یكی از مزایای داشتن دامنه اختصاصی، ایجاد كردن ایمیلهای اختصاصی است. سرویسهای میزبانی معمولاً امكان ایجاد تعداد نامحدودی ایمیل را بر روی سرور فراهم میكند. معمولاً در بخش نرمافزارهای مدیریت فایلهای سایت بخشی به ایمیلها اختصاص دارد كه در آن بخش ایمیلها را ایجاد میكنید، به هر كدام كلمه عبور میدهید و در صورت لزوم فضای محدودی را به هر كاربر اختصاص میدهید تا در صورتی كه یك كاربر ایمیل نامههای زیاد و سنگینی دریافت كرد، كل سایت نخوابد. زمانی كه هنوز سرویسهای رایگان ایمیل خساست به خرج میدادند، ایمیلهای اختصاصی هم همان كارایی ایمیلهای رایگان را داشت. اما امروزه سرویسهای رایگان جیمیل و یاهو تقریباً حجم نامحدودی را در اختیار كاربر قرار میدهند به نحوی كه لازم نیست هیچ ایمیلی حذف شود. بنابراین بهتر است ایمیل اختصاصی را با یك سرویس رایگان مرتبط كنید تا فضای اختصاصیتان صرف نامهها نشود. برای این كار از بخش دست به دست شدن خودكار سایت استفاده كنید و نامههای ورودی را به ایمیل رایگان منتقل كنید. با توجه به اینكه گاهی اوقات سرویسهای رایگان ایمیل از دسترس خارج میشوند، ایمیلهای اختصاصی امكان تبادل ایمیل را فراهم میكنند تا كارهای حیاتی را انجام دهید.
طراحی صفحات (Designing)
قبل از اینكه در فكر طراحی سایتتان باشید، باید مشخص كنید كه چه اطلاعاتی قرار است روی سایت بگذارید. این اطلاعات قرار است به مرور زمان اضافه شوند یا اینكه تغییری در آنها صورت نمیگیرد. نیاز به بانكهای اطلاعاتی بزرگ برای ثبت اطلاعات و ایجاد گزارشهای متنوع دارید یا تبادل اطلاعات خیلی هم پیچیده نیست. ظاهر سایت تا چه اندازه برایتان اهمیت دارد. اگر سایت جنبه تجاری دارد قطعاً به یك لوگوی زیبا نیاز دارید، اما اگر صرفاً اطلاعات عمومی در اختیار كاربران قرار میدهد، شاید اصلاً نیازی به لوگو نباشد. اگر قرار است سایت نماینده شركتی باشد كه خودش قرار است طراحی انجام دهد یا آثار هنری را نمایش دهد، قاعدتاً باید طراحی سایت زیبا و فریبنده باشد. اگر مخاطب شما كودكان هستند، طراحی خاصی میطلبد. از سوی دیگر اگر قرار است یادداشتهای كوتاهی به سبك وبلاگها در سایت قرار دهید، چندان گرافیك سایت اهمیت ندارد. اگر شركتی تجاری هستید، آیا در سایت میخواهید تجارت الكترونیكی هم انجام دهید و كالاهایتان را به بازدیدكنندگان بفروشید یا اینكه فقط میخواهید اطلاعاتی درباره كالاها در معرض نمایش بگذارید؟ در سایتتان قرار است فیلم و انیمیشن نمایش داده شود یا اینكه نهایتاً از عكس استفاده میكنید. كاربران سایت چه رابطهای با سایت میتوانند برقرار كنند؟ فقط صفحات را ببینند یا اینكه میتوانند اطلاعاتشان را در سایت قرار دهند؟ ارتباط یكسویه است یا دوسویه؟ نوع پاسخ شما به هر كدام از پرسشهای بالا نوع نیاز شما به طراحی سایت را مشخص میكند.
در صورتی كه نیاز شما تنها چند صفحه ثابت است، بدون داشتن اطلاعات تخصصی در زمینه طراحی سایت با نرمافزارهایی نظیر مایكروسافت فرانتپیج یا ماكرومدیا دریمویور یا ادوبی گولایو به راحتی با ابزارهای ساده میتوانید صفحات خود را طراحی كنید و سپس نتیجه كار را به سایتتان منتقل كنید. در نظر داشته باشید كه به صورت پیشفرض صفحه اول سایت با نام index شناخته میشود. بنابراین صفحه اول را در فایلی با این نام و با پسوند .html یا .php ذخیره كنید و در مسیر اصلی سایت قرار دهید. ارتباط با بقیه صفحهها را باید از طریق پیوند ایجاد كنید.
در صورتی كه قرار است سایت شما به مثابه وبلاگ شخصی شما یا یك خبرگزاری ساده باشد، شما با استفاده از نرمافزارهای رایگانی كه در اینترنت قرار دارد، میتوانید بدون نیاز به دانش تخصصی اینترنت با نصب این نرمافزارها بر روی سایتتان به راحتی مطالبتان را در سایت قرار دهید. در نظر داشته باشید كه ایجاد زیردامنههای فرعی بر روی سایت معمولاً به صورت رایگان با استفاده از نرمافزار مدیریت فایلی كه میزبان در اختیار شما میگذارد، امكانپذیر است. بنابراین با داشتن یك سایت میتوانید تعداد زیادی وبلاگ با دامنه فرعی روی سایت ایجاد كنید. آدرس دامنههای فرعی با افزودن كلماتی به پیش از نام دامنه شما و با فاصله یك نقطه ایجاد میشوند. مثلاً اگر sharghreader.com نام دامنه شما باشد، آدرسهای fa.sharghreader.com و en.sharghreader.com میتواند نشانی فرعی روی سایت شما برای دو وبلاگ مختلف باشد.
چند نرمافزار مدیریت فایل كه در میان كاربران اینترنت رواج زیادی دارند عبارتند از مووبلتایپ (Movabletype)، وردپرس (Wordpress) و جوملا (Joomla). برای نصب این نرمافزارها ابتدا باید به سایت اصلی هر كدام رجوع كنید و نرمافزار مدیریت محتوا را دانلود كنید و سپس با استفاده از فایل راهنمایی كه برای نصب در سایت مورد نظر وجود دارد، با انتقال فایلهای لازم بر روی سایت، نرمافزار را نصب كنید. معمولاً قالبهای پیشفرضی در این نرمافزارها وجود دارد و شما میتوانید از آنها استفاده كنید. برای این نرمافزارها معمولاً قالبهای فارسی هم وجود دارد و با كمی جستوجو در اینترنت میتوانید پیدا كنید. به تدریج كه دانش اینترنتی شما افزایش پیدا كند، میتوانید قالبها را تغییر دهید و به صورت سفارشی خاص خودتان دربیاورید. هر كدام از این نرمافزارها انجمنهای خاص خود را دارند كه كاربران این نرمافزارها در سایت ویژه انجمن آن نرمافزار مشكلاتشان را با یكدیگر در میان میگذارند و با هم مشورت میكنند. خود سایتها هم اطلاعات جامعی در مورد استفاده از نرمافزار در سایت قرار دادهاند.
اگر نیاز شما فراتر از این است، باید با اشخاص یا شركتهایی كه در زمینه طراحی سایت فعالیت میكنند، تماس بگیرید. در صورتی كه گرافیك سایت برایتان اهمیت حیاتی دارد، علاوه بر طراح سایت بهتر است با یك عكاس یا گرافیست هم در تماس باشید تا تصاویر لازم برای بخشهای مختلف سایت را برایتان تهیه كند. شاید بهتر باشد قبل از سفارش طراحی سایت، در اینترنت گشتی بزنید و سایتهایی را كه كارهایی مشابه نیازهای شما را انجام میدهند، شناسایی كنید تا بتوانید راحتتر به طراحتان سفارش بدهید. با این توضیحات اگر یك حساب اینترنتی داشته باشید، ایجاد سایت اختصاصی چندان كار دور از دسترسی نیست. با صرف چند ساعت از وقتتان پای اینترنت میتوانید دامنه و میزبانی سایت را به صورت آنلاین خریداری كنید و یك نرمافزار رایگان مدیریت محتوای سایت را از اینترنت دانلود كرده و بلافاصله نصب كنید و بعد هم نوشتن در اینترنت بر روی سایت اختصاصی خودتان را آغاز كنید و فایلهایی را كه دوست دارید دیگران هم ببینند، با بارگذاری بر روی سایت در دسترس مستقیم دیگران قرار بدهید.
نوشتههای مربوط:
- خدماتدهندگان وبلاگ فارسی
- بایگانی اینترنت
- مركز رواندرمانی
- مطالبتان را در اینترنت مدیریت كنید
- در مسیر سیلاب دادهها
- سایت فارسی «اینك فلسفه»
- دانشنامه فلسفه استنفورد
- با صدای بلند یاد بگیرید
- فیلسوفان به پرسشهای شما جواب میدهند
- جعبه ابزار وب گوگل
- مدرسه طراحی وب
- كنسرسیوم جهانْوب
- كتابها را در سايت ورق بزنيد
- دستور ساخت برای همه چیز
- چی چطور كار میكند
- ابزارهای مفید گوگل
- بزرگترین تالار مطالعه جهان
- گيگاپديا؛ بزرگترين مرجع كتابهای اينترنت
- راههای افزایش سرعت هنگام كار با اینترنت
- لولو كتابتان را چاپ میكند
- لقب شما چیست؟
- گسترش انديشههاي ارزشمند
- دكه روزنامهفروشی دیجیتال
- پایگاه اطلاعرسانی حوزه رسانه و علوم ارتباطات
- وبلاگنويسي از راه دور
- پاتوقی برای مستندسازان ایرانی
- آثار سینمایی خود را ثبت كنید
- كپی لِفت چیست
- آینده پرابهام مالكیت معنوی
- وولفرام آلفا؛ معجزه قرن بيست و يكم
- نسخه جديد اپرامينی
- پروجكت سينديكيت؛ باشگاه تحليلگران، صاحبنظران و مفسران جهان
- تلفظ نامتان را در اينترنت ثبت كنيد
- سفر جغرافیایی تاریخی
- وبگردی با گودر
- پروز؛ پاتوق مترجمان دنیا
- امکانات تازه در جیمیل
- تجربهی ویکیپدیایی
- قاضی به روایت وبلاگ
- دربارهی وبلاگ فرهنگ و سه نقطه
- شرارتهای مجازی
- دربارهی فیلترینگ هوشمند اسم من
- فیلتر شدن یا نشدن، مسأله این است
- آغاز برگردان
