پس از آنكه استفاده از كپیرایت یا حقوق معنوی برای برخی از برنامهنویسان كامپیوتری مشكلات غیرقابل توجیهی به وجود آورد، عدهای تصمیم گرفتند جنبش كپیلفت را در مقابل به وجود آورند. این جنبش اگرچه نامش با دستكاری در نام كپیرایت درست شده است به معنی نقض كپیرایت نیست. در حقیقت كپیلفت هم مجوزی است شبیه به كپیرایت، اما درست برعكس آن. یعنی اگر كپیرایت شما را محدود میكند تا از حقوق مالكیت معنوی دیگران استفاده نكنید؛ برعكس اگر محصولی كه عمدتاً برنامههای كامپیوتری هستند، دارای مجوز كپیلفت باشد، شما مجازید از آن استفاده كنید و اتفاقاً موظفید حتی در صورت تغییر دادن آن و هر گونه ارتقای آن منافع مالی از آن كسب نكنید و باید به صورت رایگان در اختیار دیگران قرار دهید. اگر كسی محصولی با كپیرایت در اختیار داشته باشد حق هیچ گونه تغییری در آن ندارد و نمیتواند آن را تكثیر كند، اما اگر محصولی را كه كپیلفت داشته باشد در اختیار داشته باشید، كه میتواند شامل نرمافزار، فیلم، موسیقی یا اثر هنری باشد، شما مجازید آن را تغییر دهید، ارتقا دهید و تكثیر كنید و به دیگران بدهید، اتفاقاً با این شرط كه این كار را به صورت رایگان انجام دهید.
داستان كپیلفت از زمانی شروع شد كه برنامهنویسی به نام ریچارد استالمن در سال 1984 برنامهای به زبان لیسپ نوشت و بعداً شركت سیمبولیكس از وی این برنامه را گرفت تا آن را برای مقاصد بیشتری ارتقا دهد. بعد از آنكه این شركت اصلاحاتی روی این برنامه اعمال كرد، ریچارد استالمن كه برنامه را به صورت رایگان در اختیار این شركت قرار داده بود، از آنان خواست نسخه ارتقایافته برنامهاش را به او برگردانند، اما شركت با استناد به مالكیت معنوی و به دلیل اینكه تغییراتی را روی برنامه داده بود، از برگرداندن این برنامه به صاحب قدیمیاش امتناع كرد. این رفتار خشم ریچارد استالمن را برانگیخت و او را مصمم كرد با این گونه رفتارها برخوردی اصولی بكند. او دریافت كه نقض كردن قانون كپیرایت در كوتاهمدت میسر نیست، از این رو مجوز خاص كپیرایت خود را صادر كرد كه در حقیقت نخستین مجوز كپیلفت بود. بعدها مجوز او به مجوز گنو ارتقا یافت.
ریچارد استالمن میگوید نخستین بار كلمه كپیلفت را دوستش دان هاپكینز به كار برده است و در زیر نامهاش به طنز نوشته است: «كپیلفت - كلیه حقوق محفوظ است.» البته در دهه 1970 این واژه در برخی متون به كار رفته است كه ممكن است الهامبخش دان هاپكینز بوده باشد. اكنون در بسیاری از سایتها و نرمافزارها نشان كپیلفت كه بسیار شبیه كپیرایت است دیده میشود، حرف c در نشان كپیلفت برعكس شده و رو به چپ است. این مجوز دارای چهار قانون اصلی است كه از شماره صفر شروع میشود (به این دلیل كه در برنامه c شمارشگرها از صفر شروع میشوند).
صفر- آزادی استفاده از اثر
1- آزادی مطالعه و بررسی اثر
2- آزادی تكثیر و به اشتراك گذاشتن با دیگران
3- آزادی تغییر و اصلاح اثر، آزادی تكثیر كردن آثار ارتقایافته و تغییر شكل داده شده.
اگرچه مطابق با قانون كپیرایت ریچارد استالمن هنوز هم نمیتواند برنامه اصلاحشده خودش را به دست آورد، اما دیگر برنامهنویسان میتوانند با استفاده از مجوز كپیلفت این تضمین را پیدا كنند كه آثار اصلاحشده خود را به دست بیاورند. ضمن اینكه با این مجوز جدید اگر كسی تمایل داشته باشد اثری را به صورت رایگان در اختیار دیگران قرار دهد، این تضمین را خواهد داشت كه هیچ سوءاستفادهكنندهای در مسیر تكثیر و توسعه آن اثر نمیتواند منافعی مادی كسب كند و موظف است آن را رایگان در اختیار دیگران قرار دهد.
نوشتههای مربوط:
- خدماتدهندگان وبلاگ فارسی
- بایگانی اینترنت
- مركز رواندرمانی
- مطالبتان را در اینترنت مدیریت كنید
- در مسیر سیلاب دادهها
- سایت فارسی «اینك فلسفه»
- دانشنامه فلسفه استنفورد
- با صدای بلند یاد بگیرید
- فیلسوفان به پرسشهای شما جواب میدهند
- جعبه ابزار وب گوگل
- مدرسه طراحی وب
- كنسرسیوم جهانْوب
- هفتخوان راهاندازی سایت در چند ساعت
- كتابها را در سايت ورق بزنيد
- دستور ساخت برای همه چیز
- چی چطور كار میكند
- ابزارهای مفید گوگل
- بزرگترین تالار مطالعه جهان
- گيگاپديا؛ بزرگترين مرجع كتابهای اينترنت
- راههای افزایش سرعت هنگام كار با اینترنت
- لولو كتابتان را چاپ میكند
- لقب شما چیست؟
- گسترش انديشههاي ارزشمند
- دكه روزنامهفروشی دیجیتال
- پایگاه اطلاعرسانی حوزه رسانه و علوم ارتباطات
- وبلاگنويسي از راه دور
- پاتوقی برای مستندسازان ایرانی
- آثار سینمایی خود را ثبت كنید
- آینده پرابهام مالكیت معنوی
- مدیریت دانلود با مایپونی
- وولفرام آلفا؛ معجزه قرن بيست و يكم
- نسخه جديد اپرامينی
- پروجكت سينديكيت؛ باشگاه تحليلگران، صاحبنظران و مفسران جهان
- تلفظ نامتان را در اينترنت ثبت كنيد
- سفر جغرافیایی تاریخی
- وبگردی با گودر
- پروز؛ پاتوق مترجمان دنیا
- امکانات تازه در جیمیل
- تجربهی ویکیپدیایی
- قاضی به روایت وبلاگ
- دربارهی وبلاگ فرهنگ و سه نقطه
- شرارتهای مجازی
- دربارهی فیلترینگ هوشمند اسم من
- فیلتر شدن یا نشدن، مسأله این است
- آغاز برگردان
