- قصد شما از انتقاد کردن چیست؟ در برخی فضاهای غیردمکراتیک بلافاصله بعد از این که شما انتقادی را مطرح کنید شما متهم به داشتن سوء نیت می‌شوید. اصطلاحی که در میان نیروهای انقلابی در این زمینه مرسوم است، «جوسازی» است. شما پیش از آن که حرف‌تان را بزنید باید به مخاطب اطمینان بدهید که قصد خیر دارید. از آن‌جا که متأسفانه هنوز دستگاه دقیقی برای نشان دادن دقيق نیت اختراع نشده است، یا شما باید به سوابق خانوادگی و مذهبی رجوع کنید یا به قسم و آیه متوسل شوید. روشن‌فکران دینی یکی دو تا آیه همیشه در آستین داشتند که در مواجهه با چنین سپرهایی به کار می‌بردند. مثل «بشارت بده به کسانی که همه‌ی گفته‌ها را می‌شوند و بهترین‌شان را انتخاب می‌کنند و ...». اما توسل به مقدسات تیغ دولبه است، اگر این بازی مرسوم شود، آن وقت ممکن است حریف شما آیه‌ یا حدیثی را بیاورد که به خاطر بی‌اعتنایی به پاره‌ای مقدسات، سرنوشت خوبی را برای امثال شما پیش‌بینی نکرده است. اگر این شیوه خطرناک نباشد، دست کم مهارت زیادی می‌خواهد. به هر حال، آدم چون آدم است، همواره از کارهایش نیت و منافعی دارد. انکار فایده‌ای ندارد. اما نیت داشتن منتقدان توجیه درستی برای بی‌توجهی ما به گفته‌های منتقد نیست. ممکن است یکی از هوادارن رییس‌جمهور برای حمایت از رییس‌جمهور دست به افشاگری بی‌سابقه‌ای بزند. چه این نیت را داشته باشد، چه نداشته باشد، جای آن دارد که گفته‌هایش بررسی شود. به طور کلی، باید از این دیدگاه دفاع کرد که کسی که به موضوعی توجه نشان داده، آن را بررسی کرده و در مورد آن نظر داده است، خواسته یا ناخواسته زمینه را برای اصلاح آن آماده کرده است. اگر انتقاد بی‌راه باشد، پاسخ منطقی به آن فرصتی است برای دفاع همه‌جانبه. اگر انتقاد درست باشد که باز هم نشان‌دهنده‌ی راه پیشرفت است. در هر دو حالت، انتقاد باید نعمت تلقی شود نه مصیبت.