در مسیر سیلاب داده‌ها
Feed در روز چهارشنبه 14 مهر 89 ساعت 11:03
http://eskafi.com/

حامد کریم‌قاسمی
شیوه‌های پیشین در میان‌گذاری اطلاعات به سرورها و سایت‌های میزبان برای ذخیره فایل‌ها نیاز داشتند كه جدا از مساله هزینه بالای میزبانی و پهنای باند به سخت‌افزارهای قدرتمندی نیاز داشتند تا هنگام ازدیاد مراجعه‌كنندگان قادر به پاسخگویی به آنها باشند. بیت‌تورنت نوعی معماری برای رد و بدل كردن داده‌های حجیم بین رایانه‌ها بدون هرگونه میانجی و سروری است و با اینكه از معمول‌ترین راه‌های در میان‌ گذاشتن اطلاعات با دیگران در اینترنت به‌ شمار می‌رود در كشور ما كمی مهجور مانده ‌است. آمارها نشان می‌دهند از سال 2009 به‌ بعد 27 تا 55 درصد ترافیك اینترنت، بسته به مكان جغرافیایی، به انتقال فایل از طریق پروتكل بیت‌تورنت اختصاص داشته است. برنامه‌نویسی به‌ نام برام كوهن در سال 2001 این پروتكل را ابداع كرد و هم‌اكنون پشتیبانی از آن‌ را عهده‌دار است. معماری بیت‌تورنت به وجود تمام فایل در یك رایانه‌ میزبان نیازی ندارد و حتی گوشی‌های همراه نیز می‌توانند در انتقال حجم بالای داده‌ها سهیم شوند.

دانشنامه آزاد ویكی‌پدیا مثالی ساده برای تشریح عملكرد بیت‌تورنت آورده است.

«می‌توان آن را به گروهی از افراد تشبیه كرد كه دور یك میز نشسته‌اند. هر كدام از این افراد سعی دارند كپی كاملی از یك كتاب را دریافت كنند. نفر اول اعلام می‌كند صفحات 10-1، 23، 50-42 و 75 را دارد و نفرات سوم، چهارم و پنجم هر كدام قسمت‌هایی از این صفحات را ندارند. بنابراین هر یك برای گرفتن صفحات، خود را با نفر اول هماهنگ می‌كنند. نفر دوم اعلام می‌كند صفحات 22-11، 37-31 و 70-63 را دارد. نفر اول، چهارم و پنجم به نفر دوم می‌گویند بعضی از صفحات او را می‌خواهند و او هم كپی آن صفحات را به آنها می‌دهد. این روند ادامه می‌یابد تا وقتی كه همه افراد كپی تمام كتاب را به دست بیاورند. همچنین دور این میز شخص دیگری وجود دارد كه كپی كل كتاب را دارد. بنابراین احتیاج ندارد كه برایش كپی صفحه‌ای فرستاده شود. او صفحاتی را كه هیچ كس ندارد بین افراد پخش می‌كند. در ابتدا هنگامی كه افراد دور میز می‌نشینند، باید از او بخواهند كه اولین سری كپی صفحات خود را به آنها بدهد. گرچه افراد سعی می‌كنند صفحات مشابه را از او نگیرند، بعد از مدتی همگی اكثر كپی كتاب را دارند. به این ترتیب این فرد می‌تواند كتابی را كه دارد در اختیار افراد زیادی قرار دهد بدون اینكه مجبور باشد كل كپی را به تمام افراد بدهد. او می‌تواند در عوض، قسمت‌های مختلف كتاب را به افراد متفاوت بدهد و آنها قادر خواهند بود كه این قسمت‌ها را در بین خود پخش كنند.» روشن است كه بیت‌تورنت برخلاف دیگر پروتكل‌های انتقال داده، با افزایش كاربران كاراتر می‌شود.

تفاوت اصلی تورنت با شیوه‌های پیشین در میان‌‌گذاری فایل، همین درخواست چندین تكه از یك فایل از چندین رایانه است، در حالی كه در گذشته یك فایل از یك رایانه دانلود می‌شد. این‌كار سرعت دسترسی به فایل را افزایش می‌دهد و فشار را از روی رایانه‌ها برمی‌دارد. پروتكل بیت‌تورنت قادر به فهرست كردن فایل‌های تورنت نیست. برای جست‌وجو كردن تورنت‌ها می‌توانید از موتورهای جست‌وجو یا جوینده‌های سایت‌های ردیاب استفاده كنید. در قدم اول كاربری اطلاعاتش را در شبكه با دیگران در میان می‌گذارد. به‌ این كاربر دانه (Seed) می‌گویند. وجود این دانه در شبكه، دیگر كاربران را كه همتا (Peer) نام‌ دارند، قادر به دانلود فایل می‌كند. هر چه تعداد كاربران بیشتر شود امكان دانلود فایل از همتاهای بیشتری فراهم می‌شود. بیت‌تورنت كمك می‌كند تكه‌های فایل از كاربران متفاوت دانلود شوند و از این راه هم سرعت دانلود افزایش می‌یابد و هم مساله پهنای باند و فشار آمدن به رایانه‌های میزبان حل می‌شود. هر همتایی كه فایل را به‌ طور كامل دانلود كند به یك دانه تبدیل می‌شود. هرچه تعداد دانه‌ها بیشتر باشد با قطع شدن ارتباط تعدادی از كاربران ابتدایی، خطر عدم دسترسی به فایل در شبكه كاهش می‌یابد. تبدیل شدن همتاها به دانه‌ها تعیین‌كننده سلامت تورنت است كه نشان‌ می‌دهد چند فایل كامل در شبكه موجود است. یكی از مشكلات تورنت، نبودن دانه كافی برای داده‌های كم‌طرفدار است. اگر سراغ فایلی بروید كه تعداد دانه‌هایش كم است این احتمال می‌رود كه قبل از اتمام دانلود شما، دانه‌ها از شبكه خارج شوند. هنگام انتخاب تورنت به تعداد دانه‌ها و مدتی كه از قرار گرفتن آن تورنت در شبكه می‌گذرد، توجه كنید.


گستردگی بیت‌تورنت در دنیا كاربران را در مقابل سیلابی از داده‌ها قرار می‌دهد. برای قرار گرفتن در این سیلاب به برنامه تورنت نیاز دارید؛ نرم‌افزارهای كم‌حجم و رایگانی كه با نام‌های بیت‌تورنت، موتورنت و... در اینترنت یافت می‌شوند. این نرم‌افزارها قادرند فایل‌های شما را در اختیار دیگران بگذارند و فایل‌های آنها را برای شما دانلود كنند. برای در میان گذاشتن داده‌ها با دیگران باید با یكی از این نرم‌افزارها فایلی به‌ نام تورنت بسازید. این فایل شامل اطلاعاتی از قبیل نام، نوع، حجم فایل و آدرس رایانه ردیاب است كه ارتباطات تورنت را فراهم می‌كند. تورنت‌ها را در سایت‌های تورنت با دیگران در میان‌ بگذارید یا برای دوستان‌تان ای‌میل كنید. همتاها این فایل چند كیلوبایتی را دانلود می‌كنند و در نرم‌افزار تورنت خود قرار می‌دهند. وقتی تورنت را باز كنید، نرم‌افزارتان به ردیاب‌های ارائه‌شده در تورنت متصل می‌شود و فهرستی از دانه‌ها و همتاهای موجود دریافت می‌كند. كم‌كم با آنها ارتباط برقرار می‌كند و تكه‌های فایل را درخواست می‌كند. برای همین مدتی طول می‌كشد تا به حداكثر سرعت دانلود برسد. از آنجا كه می‌توانید پهنای باند ورودی و خروجی را در نرم‌افزارهای تورنت كنترل كنید، اكثر نرم‌افزارها و ردیاب‌ها عادلانه بودن معامله بین طرفین را در نظر می‌گیرند و سرعت دانلود كسانی را كه فایلی آپلود نمی‌كنند، كاهش می‌دهند. البته این نرم‌افزارها با همتاها خوشبینانه رفتار می‌كنند و مقداری از پهنای باند خروجی را به همتاهایی اختصاص می‌دهند كه هنوز عادل بودن آنها ثابت نشده است. با این كار هم تازه‌وارد‌ها بخت دریافت داده‌ها را پیدا می‌كنند و هم احتمال پیدا كردن افراد عادل ناشناخته بیشتر می‌شود. بنابراین اگر پس از دانلود شدن فایل ارتباط‌تان را با اینترنت قطع می‌كنید بدانید كه همتاهای دیگر را می‌آزارید و ردیاب و نرم‌افزارتان این كار را فراموش نمی‌كنند. كاربران دایل‌آپ به‌ دلیل پهنای باند كم‌شان از این قاعده مستثنا هستند. توجه كنید كه اكثر خدمات‌دهندگان ای‌دی‌اس‌ال خروجی شما را هم در هزینه شما محاسبه می‌كنند، پس مرام بیش از حد هم به خرج ندهید. زمانی كه به تعداد كافی دانه برای یك تورنت وجود دارد می‌توانید آپلود آن‌ را خاتمه دهید. ‌نرم‌افزارهایی مانند BitThief هم هستند كه به‌ نوعی بیت‌تورنت را فریب می‌دهند و امكان دانلود را با حداكثر سرعت و بدون آپلود كردن فراهم می‌كنند. این روش بر اصالت بیت‌تورنت كه مشاركت در تقسیم داده‌ها است تاثیر منفی می‌گذارد. اما این‌گونه نرم‌افزارها در كشورهایی كه آپلود كردن فایل‌های دارای كپی‌رایت پیگرد قانونی دارد سودمند است و توجیه مناسبی برای تولید مجاز آنهاست. با توجه به‌ اینكه بیت‌تورنت میزبان فایل‌ها نیست و موتور جست‌وجویی هم ندارد مسوولیت كارهای غیرقانونی را عهده‌دار نیست. البته كاربرانی كه می‌خواهند مورد پیگرد قانونی قرار نگیرند فایل‌ها و ردیاب‌ها را ازكشورهایی انتخاب می‌كنند كه پیرو قانون كپی‌رایت نیستند.

با اینكه حجم كپی‌های غیرمجاز در بیت‌تورنت زیاد به نظر می‌رسد، بسیاری از شركت‌های تكثیر و پخش فیلم و موسیقی، كانال‌های تلویزیونی و تولیدكنندگان نرم‌افزار با بیت‌تورنت برای پخش محصولات‌شان قرارداد می‌بندند. با این ‌كار شركت‌ها نیاز به راه‌اندازی سرورهای گران‌قیمت برای نگهداری فایل‌هایشان ندارند و محصولات را در شبكه تورنت به مشتریان عرضه می‌كنند. دولت بریتانیا برای در میان گذاشتن محل‌هایی كه مالیات شهروندان صرف می‌شود از بیت‌تورنت استفاده می‌كند. شبكه‌های اجتماعی نظیر فیس‌بوك و توییتر هم برای به‌روز كردن سرورهای متعددشان از بیت‌تورنت استفاده می‌كنند. علاوه بر این نرم‌افزارهای تورنت قابلیت خواندن فیدهای آر‌اس‌اس را هم دارند و می‌توانید رادیوهای اینترنتی (پادكست) را از طریق آنان گوش دهید. پروتكل بیت‌تورنت در حال توسعه است و ممكن است بر كارایی و قابلیت‌های آن افزوده شود.